Schommelingen doen meer kwaad dan uitersten
Een verzameling verdraagt een constant droge of constant vochtige omgeving beter dan een die dagelijks heen en weer gaat. Hout, papier en karton nemen vocht op en geven het weer af; ze zetten daarbij uit en krimpen. Gaat dat vaak genoeg heen en weer, dan ontstaan scheuren, kromtrekking en losgelaten lijmnaden. Een kamer die u in de winter alleen 's avonds verwarmt, is daarom een lastiger omgeving dan een kamer die dag en nacht rond dezelfde temperatuur blijft.
De vier slechtste plekken
Boven een radiator is de lucht droog en warm en stijgt de temperatuur bij elke stookbeurt snel. Tegen een koude buitenmuur kan de achterkant van de kast zo koud worden dat er condens ontstaat. In een badkamer of keuken schiet de luchtvochtigheid regelmatig omhoog. Op zolder loopt de temperatuur in de zomer op tot waarden waarbij lijm week wordt en kunststof vervormt. Alle vier lijken ze onschuldig omdat er niets zichtbaars gebeurt, en juist daarom worden ze zo vaak gekozen.
Wat is een goede waarde?
Voor gemengde huishoudelijke verzamelingen is een relatieve luchtvochtigheid tussen vijfenveertig en vijfenvijftig procent een prettig midden, bij een temperatuur die niet veel boven de twintig graden uitkomt. Onder de veertig procent worden hout en papier bros; boven de zestig procent komt schimmel in beeld en gaat metaal corroderen. Meet het eerst voordat u iets aanschaft: veel woonkamers zitten van nature al in de goede band en hebben helemaal geen ingreep nodig.
Meten met een eenvoudige hygrometer
Een digitale thermo-hygrometer van een paar tientjes volstaat, mits u hem in de kast legt en niet ernaast. Kijk niet naar de momentwaarde maar naar het verloop: veel meters onthouden de hoogste en laagste waarde sinds de laatste reset. Noteer die eens per week gedurende een maand en u weet precies of de plek deugt. Pas als daar iets uit komt wat afwijkt, is het zinvol om over ontvochtigen of bevochtigen na te denken.
Metaal, kunststof en papier
Elk materiaal heeft zijn eigen zwakte. Metalen modellen krijgen bij hoge luchtvochtigheid witte uitslag of roest, en dat begint vaak op de plek waar iemand ze met blote handen heeft vastgepakt. Oud kunststof kan bij warmte week worden of juist verharden en barsten. Papier en karton, zoals de doosjes bij modellen, gaan golven zodra ze vocht opnemen. Wie stukken van uiteenlopend materiaal bij elkaar zet, richt zich het beste naar het gevoeligste stuk in de kast.
